ABD Başkanı Donald Trump, Grönland’daki Amerikan askeri varlığını genişletecek ve yeni üsler kurulmasını sağlayacak 10 sayfalık yeni bir anlaşmayı imzaladı. Adanın mülkiyet devrini kapsamayan bu mutabakat sayesinde Grönland yönetimi, Danimarka ile birlikte ilk defa uluslararası bir metne doğrudan taraf olarak imza koydu.
Salı günü kamuoyuna duyurulan resmi metin, ada toprağının ABD kontrolüne geçmesini içermiyor. Anlaşmayı “Avrupa ve Amerika Birleşik Devletleri için muazzam” olarak nitelendiren Trump, ocak ayında mülkiyet talebini savunurken şu ifadeleri kullanmıştı:
“Başarı için psikolojik olarak gerekli olanın bu olduğunu hissediyorum. Mülkiyet size sadece bir belge imzalamakla veya bir üsse sahip olmakla elde edemeyeceğiniz şeyler ve unsurlar sağlar”
Danimarkalı ve Avrupalı yetkililer, ABD yönetiminin mutabakattan çekilmesinden çekindikleri için mülkiyete dair bu farklılığı öne çıkarmaktan kaçındı.
Anlaşmanın Diplomatik ve Stratejik Yansımaları
Müzakereleri yürüten diplomasi kaynakları, metnin Trump’a sunulması için en uygun zamanın beklendiğini belirtti. Adadaki hakları 1951 anlaşmasına dayanan Washington’ın yeni adımı hakkında Danimarka Uluslararası Çalışmalar Enstitüsü araştırmacısı Mikkel Runge Olesen şu değerlendirmede bulundu:
“Nispeten sınırlı değişiklikler için ödenmesi son derece yüksek bir bedel”
Olesen yaşanan gerginliğin taraflar arasındaki ilişkilere kalıcı hasar verdiğini kaydetti. Bölgedeki Çin ve Rusya hareketliliğine dikkat çeken Başkan Yardımcısı JD Vance ise Mart 2025 tarihindeki Pituffik Uzay Üssü ziyaretinde şöyle konuşmuştu:
“Grönland’da kafamızı kara gömmüp görmezden gelemeyiz”
Süreç adada genel olarak memnuniyetle karşılanırken, Danimarka Parlamentosu Üyesi ve Grönland’ın bağımsızlık yanlısı partisinin temsilcisi Naaja Nathanielsen şu ifadeleri kullandı:
“İlk kez masada gerçekten bir sandalyemiz oldu. Bu gurur duyduğumuz bir şey”
Anlaşma metninde, Grönland’ın ileride bağımsızlığını ilan etmesi durumuna dair bağlayıcı bir maddeye de yer verildi:
“Grönland’ın bağımsız bir devlet olmak amacıyla kendi kaderini tayin etme hakkını kullanması durumunda, Danimarka Krallığı Hükümeti ve Grönland Hükümeti, bağımsız Grönland devletinin NATO’da kalmayı kabul etmesini birlikte sağlayacaktır”