Kentsel alanlardaki binaların çatılarında enerji ve tarımı bir araya getiren agrivoltaik sistemler, safran üretiminde verimliliği katlıyor. Colorado Eyalet Üniversitesi araştırmacıları, uygun ışık geçirgenliğine sahip güneş panellerinin gölgesinde yetiştirilen safranın, açık çatılara oranla iki kat daha çok çiçek açtığını ve ürün miktarını ikiye katladığını belirledi.
Denver’daki CSU Spur kampüsünde yüzde 40 ışık geçirgenliği sunan panellerle yapılan denemelerde, yeşil çatıların geçirgen ve besin yönünden zayıf toprak yapısının safran için elverişli şartlar sunduğu görüldü. Araştırmacılar Jennifer Bousselot ile Reece Bailey, aşırı gölgelemenin verimi düşürebileceği uyarısıyla panellerin zeminden 1,8 ila 2,4 metre yükseklikte konumlandırılmasını ve ışığın yüzde 30 ila 40’ını geçirmesini öneriyor. Doğu Fas’ta 24 ay süren saha çalışmasında ise en yüksek verime yüzde 30 gölgeleme ve yüzde 70 güneş ışığı sağlanan alanlarda ulaşıldı.
Modelin kentsel işletme potansiyelini değerlendiren Colorado ekibi, 405 metrekarelik alana sahip 46 kilovatlık mevcut çatı paneli altyapısı üzerinden 5 yıllık gelir projeksiyonu hazırladı. Safranın gramının 35 dolar, soğanlarının tanesinin 25 sent ve üretilen elektriğin 13 bin 470 dolar getireceği varsayımıyla, sistemin 5 yıl sonunda yaklaşık 61 bin dolar (yaklaşık 3 milyon lira) net kazanç sağlayabileceği hesaplandı. Ancak ilk yıl giderlerinin geliri aştığı ve hesaplamaya sıfırdan panel kurulum masraflarının dahil edilmediği kaydedildi.
Üretim aşamasındaki en büyük zorluğu ise yüksek iş gücü gereksinimi oluşturuyor. Vermont Üniversitesi verilerine göre, 1 gram kurutulmuş safran elde edebilmek için 159 ila 179 adet çiçeğin elle toplanıp kırmızı tepeciklerinin tek tek ayrılması gerekiyor. Ekim veya kasım aylarındaki hasat dönemi, ana tarım sezonu sonuna denk gelmesiyle üreticilere ek mevsimsel kazanç kapısı aralıyor. Panellerin gölgesi bitkilerin ısı stresini ve sulama ihtiyacını hafifletirken, dikimden hasada tüm aşamaların elle yürütülmesi nedeniyle sürecin planlı yönetilmesi gerekiyor.