İran’da çevrim içi konserinde zorunlu başörtüsü kuralına uymadığı gerekçesiyle yargılanan şarkıcı Parastoo Ahmadi ile ekibine verilen 74’er kırbaç cezası temyiz mahkemesince duruşmasız onandı. Kum kentindeki ceza mahkemesinin kamu ahlakını zedelemek suçlamasıyla aldığı mahkûmiyet kararı, savunma makamının tüm itirazlarına rağmen üst yargı organı tarafından kesinleştirildi.
Kum Mahkemesinin Mahkûmiyet Kararı ve İtiraz Süreci
Aralık 2024’te YouTube kanalındaki canlı yayında kolsuz elbiseyle şarkı söyleyen 29 yaşındaki Parastoo Ahmadi hakkında, kaydın milyonlarca izlenmeye ulaşmasının ardından yasal ve kültürel düzenlemeleri ihlal ettiği gerekçesiyle soruşturma başlatılmıştı. Kadınların halka açık gösteri yapmasını yasaklayan ve örtünmeyi zorunlu kılan mevzuat çerçevesinde, Kum Ceza Mahkemesi haziran ayında şarkıcıyla birlikte sekiz kişilik müzik ve yapım ekibini suçlu bulmuştu.
Mahkeme sanıklara 74’er kırbaç cezasının yanında iki yıl süreyle yurt dışına çıkış tahdidi ve görsel-işitsel faaliyetlerden men yaptırımı getirdi. Cuma günü temyiz başvurusunun duruşma yapılmaksızın reddedildiğini aktaran savunma avukatı BBC’ye şu açıklamada bulundu:
Bize göre konser vermek kesinlikle bir suç teşkil etmiyordu. Mahkeme, para cezası veya daha hafif yaptırımlar seçeneği bulunmasına rağmen bu suçlamalar için verilebilecek en ağır cezalardan birini uyguladı. Temyiz Mahkemesi duruşma yapma seçeneği olmasına rağmen bunu tercih etmedi ve kararı aynen onadı. Bu kararın verilmesindeki temel amacın, benzer olayların tekrarlanmasını önlemek ve gözdağı vermek olduğu anlaşılıyor.
Sanat Dünyasından ve İnsan Hakları Örgütlerinden Tepkiler
Yargının cezayı onaylaması sosyal medyada ve sivil toplumda sert tepkilere neden oldu. Sürgündeki ünlü müzisyen Googoosh, karar üzerine Instagram üzerinden şu mesajı yayımladı:
Umarım bu karanlık günler sona erer, kadınlar nasıl yaşayacaklarını ve giyineceklerini seçme özgürlüğünü yeniden kazanır ve değerli vatanımızda sanatsal ifade bir kez daha yeşerir.
Müzisyen Hüseyin Alizadeh ise tepkisini şu sözlerle kaydetti:
Parastoo Ahmadi’nin yerine 70 kırbaç yemeye hazırım.
Uluslararası Af Örgütü, kırbaç cezasının zalimane, insanlık dışı ve aşağılayıcı bir cezalandırma olduğunu ve işkence ile diğer kötü muamelelerin mutlak yasağını ihlal ettiğini vurguladı.
Benzer bir ceza Ocak 2024’te sosyal medyada başörtüsüz fotoğraf paylaşan Kürt kökenli aktivist Roya Heshmati’ye uygulanmış, kamu ahlakını ihlal gerekçesiyle Tahran’daki savcılıkta 74 kırbaç vurulmuştu.
Mahsa Amini Sonrası Uygulanan Denetimler
Şeriat kurallarına dayanan mevzuat gereği ergenlik çağını aşmış kadın ve kız çocuklarının saçlarını kapatması ve bol kıyafetler tercih etmesi mecbur tutuluyor. 2022 yılında 22 yaşındaki Mahsa Amini’nin ahlak polisi tarafından gözaltına alınmasının ardından hayatını kaybetmesiyle başlayan kitlesel eylemlerden bu yana birçok kadın kıyafet kurallarına uymayı reddediyor.
Yönetim ise bu duruma gözaltılar, uyarılar ve iş yeri kapatma işlemleriyle karşılık vermeyi sürdürüyor. Düzenin Maslahatını Teşhis Konseyi Üyesi Golamali Haddad-Adel, ülkenin dış gerilimleri sebebiyle güvenlik birimlerinin şu an için bu cepheye gerektiği kadar odaklanamadığını belirtti.
