Kazakistan’ın başkenti Astana’ya 480 kilometre mesafedeki 413 nüfuslu Kalaçi köyü sakinleri, aniden derin uykuya dalarak günlerce uyanamadıkları ve sonrasında aşırı cinsel dürtü gibi ağır belirtiler sergiledikleri gizemli bir rahatsızlıkla karşılaştı. Bilimsel incelemelere rağmen kesin nedeni aydınlatılamayan vakalar nedeniyle onlarca aile bölgeden göç etmek zorunda kaldı.
Günlük yaşamı doğrudan sarsan rahatsızlık, çocuklardan yaşlılara kadar geniş bir kesimi etkisi altına aldı. Yerel halk tarlada mesai yaparken, yürürken veya sohbet esnasında aniden bilincini yitirerek günlerce süren koma benzeri uyku haline geçti. Uyanma evresinde ise kişilerde şiddetli mide bulantısı, yoğun hafıza kaybı, dengesiz davranışlar ve kontrol edilmesi güç cinsel dürtüler saptandı.
Gözlerin çevrildiği yerleşimin yakınlarındaki Sovyet devrinden kalma atıl uranyum madeni, araştırmacıların başlıca odak noktası oldu. Kimi uzmanlar ocaktan sızan radon ve yüksek karbonmonoksit gazının havaya karışarak beyin fonksiyonlarını uyuşturduğunu ileri sürerken, Nazarbayev Üniversitesi bünyesindeki araştırmacılar yer altı sularına karışan eski askeri kimyasalları işaret etti. Yürütülen kapsamlı tetkikler ise ortaya çıkan karmaşık semptomları bütünüyle izah etmeye yetmedi.
Sağlık kaygılarının tırmanmasıyla birlikte çok sayıda hane evlerini ve işlerini bırakıp köyden taşındı. Yeni vakaların kayıtlara geçmemesiyle Kalaçi’de hayat zaman içinde durağanlaşsa da, yerel nüfusun maruz kaldığı sürecin tıbbi gerekçesi aydınlatılamayan olaylar arasındaki yerini koruyor.