Arap Yarımadası’nda 2018 yılında peş peşe yaşanan Mekunu ve Luban kasırgalarının ardından Rubülhali Çölü’nde meydana gelen geçici su birikintileri, çöl çekirgelerinin kontrolsüzce çoğalmasına yol açtı. Üç nesil içinde popülasyonları 8 bin katına çıkan devasa sürüler, Doğu Afrika ve Güney Asya’ya yayılarak tarımsal alanlarda son 70 yılın en ağır yıkımını başlattı.
Mayıs 2018’deki Mekunu ve Ekim 2018’deki Luban kasırgaları, Yemen ile Umman hattına olağan mevsim normallerinin yaklaşık beş katı seviyesinde, 100 ila 300 mm yağış bıraktı. Yağışların Rubülhali Çölü zeminini nemlendirmesi ve su göletleri oluşturması, böceklerin kütlesel üreme evresine geçişini tetikledi.
Popülasyonda Üç Kuşakta 8 Bin Katlık Büyüme
İki haftalık kuluçka, altı haftalık larva gelişimi ve üç haftalık erişkinlik evresine sahip olan çekirgeler, yüksek nem ve sıcaklık etkisiyle her nesilde sayılarını 20 kat artırdı. Birbirini takip eden üç neslin sonunda türün mevcudu yaklaşık 8 bin katına ulaştı. Toprağın ikinci kasırgayla yeniden ıslanması çoğalmayı kesintisiz kılarken, oluşan sürüler Ocak 2019’da Suudi Arabistan ile Yemen’e doğru yöneldi.
Günlük 160 Ton Bitki Örtüsünü Yok Eden Sürüler
Ağırlığı ortalama 2 gram olan her bir ergin çekirge, her gün kendi kütlesi kadar besin tüketiyor. Yoğun nüfus baskısıyla sürüleşen böcekler, kilometrekarede 40 ila 80 milyonluk yoğunluklara ulaşarak günde 150 kilometre yol katedebiliyor. Bu büyüklükteki tek bir kilometrekarelik küme, günde 160 ton yeşil bitkiyi tüketerek 35 bin kişinin günlük gıda ihtiyacına denk gelen hasara yol açıyor.
2019 ilkbaharında İran, Pakistan ve Hindistan üzerinden Aden Körfezi’ni aşarak Somali ve Etiyopya’ya intikal eden istila dalgası, Aralık 2019’daki Pawan Kasırgası ile Doğu Afrika’da daha da derinleşti. Kenya, 2020 başında son 70 yılın en şiddetli çekirge akınıyla yüzleşti.
Müdahale Engelleri ve Artan Kasırga Riski
Mücadele çalışmalarının aksamasında ve izleme süreçlerinin yetersiz kalmasında şu etkenler rol oynadı:
Somali ve Yemen sınırları içindeki çatışma ortamının üreme alanlarında saha incelemesini engellemesi
Doğu Afrika Çöl Çekirgesiyle Mücadele Örgütü bünyesindeki imkan ve kaynak kısıtları
COVID-19 salgını kaynaklı lojistik engellerin uzman hareketliliğini ve pestisit tedarikini geciktirmesi
Hint Okyanusu’nun kuzeybatı havzasında 2018’de 2 olan kasırga adedi 2019’da 8’e çıkarak 1976’dan bu yana kaydedilen en yüksek düzeye ulaştı. Yükselen deniz yüzeyi sıcaklıklarının, ilerleyen süreçte bu tür felaketlerin tekrarlanma olasılığını artırdığı kaydedildi.
